Wat is culturele gevoeligheid?

Wat is cultuurgevoeligheid?

De vraag “Wat is culturele gevoeligheid?” blijft onze organisaties achtervolgen. Hier is alles wat je ooit wilde weten, maar waarvoor je te politiek correct was om het te vragen.

Een definitie van culturele gevoeligheid

Er zijn verschillende definities van culturele gevoeligheid, maar ik vind dat deze het beste overkomt.

Culturele sensitiviteit is je ervan bewust zijn dat culturele verschillen en overeenkomsten tussen mensen bestaan zonder er een waarde aan toe te kennen – positief of negatief, beter of slechter, goed of fout.

Het betekent simpelweg dat je je ervan bewust bent dat mensen niet allemaal hetzelfde zijn en dat je erkent dat jouw cultuur niet beter is dan welke andere cultuur dan ook. Een uitdaging, als je het mij vraagt, voor leden van dominante culturen.

Wat is cultuurgevoeligheid in de context van een dominante cultuur?

In het leven en op het werk worden we vaak geconfronteerd met situaties waarin sprake is van een dominante en een secundaire cultuur. In de VS bijvoorbeeld is de Europese cultuur de dominante cultuur, terwijl de Latijns-Amerikaanse, Afro-Amerikaanse en Chinese culturen allemaal secundair zijn.

Culturele gevoeligheid houdt in dat beide groepen elkaars kenmerken begrijpen en respecteren. Dit is altijd een uitdaging, en nog meer in grote bedrijven waar de dominante cultuur de cultuur is die werknemers geacht worden over te nemen.

Kun je culturele sensitiviteit leren aan mensen en hun organisaties?

Het korte antwoord is ja. Er is geen gebrek aan programma’s, boeken en trainers die zich richten op het ontwikkelen van culturele sensitiviteitsvaardigheden.

Het probleem is dat ze meestal komen in tijden van crisis, wanneer mensen het minst ontvankelijk zijn voor dit soort training. Het voelt meer als een straf voor iets dat fout is gegaan dan als een eerlijke poging om echte culturele gevoeligheid te ontwikkelen.

Dit wil niet zeggen dat je je werknemers niet kunt helpen alle stadia te doorlopen van wat Milton Bennett, een van de meest gerespecteerde deskundigen op dit gebied, heeft geïdentificeerd in zijn Developmental Model of Intercultural Sensitivity.

Begrijpen wat culturele gevoeligheid is met de theorie van de fasen van interculturele gevoeligheid

Miljoenen jaren geleden ontwikkelde Milton Bennett een solide raamwerk om de verschillende fasen van culturele gevoeligheid (of zoals hij het noemt “interculturele gevoeligheid”) te begrijpen die iemand kan doormaken.

Hij stelt dat naarmate mensen meer en meer cultureel gevoelig worden, zij van een etnocentrische oriëntatie evolueren naar een meer etnorelatief wereldbeeld.

In Bennetts woorden: “In het algemeen kunnen de meer etnocentrische oriëntaties worden gezien als manieren om culturele verschillen te vermijden, hetzij door het bestaan ervan te ontkennen, hetzij door zich ertegen te verdedigen, hetzij door het belang ervan te minimaliseren. De meer etnorelatieve wereldbeschouwingen zijn manieren om culturele verschillen te zoeken, hetzij door het belang ervan te aanvaarden, hetzij door het perspectief aan te passen om er rekening mee te houden, hetzij door het hele concept te integreren in een definitie van identiteit.”

Volgens deze theorie bewegen mensen die werkelijk geïnteresseerd zijn in het omarmen van culturele gevoeligheid zich van:

Definitie van elk stadium van interculturele gevoeligheid

Laten we eens kijken naar de betekenis van elk van deze stadia.

Ethnocentrische stadia van interculturele gevoeligheid

Deze drie stadia zijn: Ontkenning, Verdediging en Minimalisering.

Ontkenning: In dit stadium van culturele gevoeligheid herkennen mensen culturele verschillen en ervaringen niet.

Ze geloven dat hun cultuur de enige “echte” is en ze hebben de neiging om in homogene groepen met elkaar om te gaan en alle anderen te stereotyperen.

Voorbeeld: Mensen die zeggen: “We zijn allemaal hetzelfde en ik begrijp niet waarom we moeten leren over de verschillende groepen in het bedrijf. Waarom leren ze niet gewoon hoe we de dingen in Amerika doen?”

De definitie van schoonheid varieert per cultuur, zoals te zien is in de iconische HSBC-campagne over culturele gevoeligheid, en geeft antwoord op de vraag Wat is culturele gevoeligheid?

Verdediging: In het verdedigingsstadium van culturele gevoeligheid herkennen mensen sommige verschillen, maar zien ze als negatief omdat ze ervan uitgaan dat hun cultuur de meest geëvolueerde, de beste is.

Voorbeeld: Mensen die zeggen: “In Latijns-Amerika kun je niet gewoon ter zake komen en over zaken praten. Ze willen je hun levensverhaal vertellen. Ik begrijp niet waarom ze niet kunnen leren directer te zijn en iedereen tijd te besparen.”

Minimalisatie: Individuen in dit stadium van culturele gevoeligheid zijn zich er niet van bewust dat ze hun eigen culturele waarden projecteren. Zij zien hun eigen waarden als superieur. Ze denken dat alleen al het besef van culturele verschillen genoeg is.

Deze mensen denken dat we allemaal hetzelfde zijn omdat we meer op elkaar lijken dan dat we verschillend zijn en uiteindelijk hebben we allemaal vergelijkbare fysieke, biologische, psychologische behoeften etc.

Ze denken dat ze geweldig zijn omdat ze mensen als mensen zien, maar eigenlijk ontkennen ze de invloed van cultuur in ieders ervaring.

Voorbeeld: Uitspraken als: “Uiteindelijk willen we allemaal aardig gevonden worden,” of: “We zijn allemaal mensen.”

Ethorelatieve stadia van interculturele gevoeligheid

De drie etnorelatieve stadia van interculturele gevoeligheid zijn: Acceptatie, Aanpassing en Integratie. Laten we eens kijken hoe ze eruit zien.

Acceptatie: In dit stadium van culturele gevoeligheid zijn mensen in staat om perspectieven te verleggen om te begrijpen dat hetzelfde “gewone” gedrag verschillende betekenissen kan hebben in verschillende culturen. Zij zijn in staat te identificeren hoe ervaringen worden beïnvloed door iemands cultuur.

Zij zijn het misschien niet eens met of zelfs blij met de verschillen die zij waarnemen, maar zij zijn geïnteresseerd in het ontdekken van en leren over een andere cultuur.

Voorbeeld: Mensen die anderen benaderen met oprechte interesse en nieuwsgierigheid naar hoe zij dezelfde situaties ervaren. Ze stellen vragen als: “Hoe doen Dominicanen dat?” of: “Wat zou jouw familie doen in een situatie als deze?”

Aanpassing: Individuen die zich in dit stadium van culturele gevoeligheid bevinden, worden vaardiger in hun vermogen om met andere culturen te communiceren.

Zij kunnen het gedrag van anderen beoordelen vanuit het referentiekader van deze mensen en kunnen hun gedrag aanpassen aan de normen van een andere cultuur.

Voorbeeld: Mensen die naadloos omgaan met anderen uit andere culturen door de normen van die cultuur te volgen. Zij hebben het gevoel dat zij hun eigen waarden kunnen respecteren en zich tegelijkertijd kunnen aanpassen aan de waarden van andere culturen waarmee zij omgaan. Zij maken effectief gebruik van empathie.

Bijv. mensen die op het juiste moment buigen bij de omgang met Japanse klanten of die hun Mexicaanse gasten vanzelfsprekend vijfenveertig minuten na de geplande aanvangstijd van een feest verwachten.

Integratie: Mensen die zich in dit stadium van culturele gevoeligheid bevinden, zijn in staat om gemakkelijk van het ene culturele referentiekader naar het andere over te schakelen. Zij ontwikkelen empathie voor andere culturen.

Mensen die zich even goed thuis voelen in de ene cultuur als in de andere.

Voorbeeld: Dit stadium is gemakkelijk te zien bij perfect tweetalige/biculturele individuen die hun persoonlijkheid bijna veranderen wanneer ze interageren met de ene groep (hun familie, bijvoorbeeld) of de andere (hun Anglo collega’s, bijvoorbeeld), maar ze zijn in beide situaties even oprecht.

Hoe ver moet u van uw team verwachten dat ze gaan wat betreft hun eigen culturele gevoeligheid?

Bij het beantwoorden van de vraag wat culturele gevoeligheid is, moet je je realiseren dat een van de belangrijkste doelen van cultureel competenter worden is om effectiever te worden in je relaties met collega’s, klanten en leveranciers.

Een boterham met pindakaas en jam is voor de een lekker en voor de ander weerzinwekkend.

Verwacht niet dat mensen van de ene dag op de andere of na een workshop of zelfs een intensief programma hun wereldbeeld veranderen.

Het is de samenhangende introductie van mogelijkheden voor interactie met verschillende culturen, training in de praktijk van empathie, en praktische blootstelling aan de manier waarop verschillende culturen een vergelijkbare situatie ervaren, die duurzamere resultaten zal opleveren.

Teambuilding, praktijkgerichte activiteiten en gefaciliteerd vertellen van verhalen (waarbij leden van een diverse groep om beurten verhalen delen) zijn goede hulpmiddelen om belangstelling te wekken voor het evolueren van een etnocentrisch naar een meer etnorelatief stadium van interculturele gevoeligheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *